Alerji belirtileri nelerdir?

Alerji belirtileri nelerdir?

Alerji, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan polen, ev tozu akarları, hayvan tüyü, bazı besinler veya ilaçlar gibi maddeleri tehdit olarak algılaması sonucu ortaya çıkan aşırı duyarlılık tepkisidir. Alerji belirtileri, alerjenin türüne, maruz kalma şekline ve kişinin hassasiyetine göre değişebilir. Bazı kişilerde yalnızca hapşırma ve burun akıntısı görülürken, bazı durumlarda ciltte döküntü, nefes darlığı veya sindirim sistemi şikâyetleri ortaya çıkabilir.

Belirtilerin ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve hangi durumlarda arttığı, alerjinin kaynağını anlamaya yardımcı olabilir. Ancak benzer şikâyetler soğuk algınlığı, enfeksiyonlar veya farklı sağlık sorunlarında da görülebileceğinden kesin tanı için doktora başvurulması gerekir.

En sık görülen alerji belirtileri

Alerjiler vücudun farklı bölgelerini etkileyebilir. En yaygın belirtiler şunlardır:

• Sık ve art arda hapşırma
• Burun akıntısı veya burun tıkanıklığı
• Burun, boğaz veya damakta kaşıntı
• Gözlerde kaşıntı, kızarıklık ve sulanma
• Boğazda gıcık veya öksürük
• Ciltte kızarıklık, kaşıntı ve döküntü
• Kurdeşen olarak bilinen kabarık, kaşıntılı plaklar
• Dudak, dil, yüz veya göz çevresinde şişlik
• Hırıltılı solunum ve göğüste sıkışma
• Karın ağrısı, bulantı, kusma veya ishal

Burun ve sinüslerde görülen belirtiler

Alerjik rinit, özellikle polen, ev tozu akarları, küf veya hayvan tüyü gibi alerjenlerle temas sonrasında ortaya çıkabilir. Alerjik rinit belirtileri genellikle alerjenle karşılaşmanın ardından kısa sürede başlar. Burun akıntısı çoğunlukla berrak ve sulu yapıdadır. Burun tıkanıklığı, hapşırma nöbetleri ve burun kaşıntısı da sık görülür.

• Berrak burun akıntısı
• Burun tıkanıklığı
• Arka arkaya hapşırma
• Burun ve boğaz kaşıntısı
• Koku alma duyusunda azalma
• Sinüs bölgesinde basınç veya dolgunluk hissi

Bu şikâyetlere gözlerde kaşıntı ve sulanma eşlik ediyorsa alerji olasılığı artabilir. Ateş, koyu renkli burun akıntısı ve belirgin halsizlik ise enfeksiyon gibi başka nedenleri düşündürebilir; yine de değerlendirme bir sağlık uzmanı tarafından yapılmalıdır.

Gözlerde alerji belirtileri

Alerjik göz hastalıklarında gözlerde yoğun kaşıntı, kızarıklık ve sulanma meydana gelebilir. Göz kapaklarında şişlik, ışığa karşı hassasiyet ve gözlerde yanma da görülebilir. Alerji kaynaklı göz şikâyetlerinde kaşıntı genellikle belirgindir. Gözleri ovuşturmak belirtileri artırabileceği gibi göz yüzeyinde tahrişe de yol açabilir.

• Gözlerde kaşıntı ve yanma
• Göz kızarıklığı
• Aşırı sulanma
• Göz kapaklarında şişlik
• Işığa karşı hassasiyet

Ciltte görülen alerji belirtileri

Cilt alerjileri; gıda, ilaç, böcek sokması, kozmetik ürünler, deterjanlar veya metallerle temas sonrasında gelişebilir. Temas edilen bölgede kızarıklık, kuruluk, kaşıntı ve kabarcık oluşması temas dermatiti ile ilişkili olabilir.

Kurdeşen, ciltte aniden ortaya çıkan ve genellikle kısa sürede yer değiştirebilen kabarık plaklarla kendini gösterir. Bu döküntüler birkaç saat içinde kaybolabilir veya farklı bölgelerde yeniden ortaya çıkabilir. Kaşıntı çoğu zaman belirgindir.

• Kızarık ve kaşıntılı döküntüler
• Kurdeşen
• Ciltte kuruluk ve pullanma
• Yanma veya batma hissi
• Su dolu kabarcıklar
• Dudak, göz kapağı veya yüzde şişme

Solunum yollarında görülen belirtiler

Alerjenler bazı kişilerde bronşları etkileyerek astım benzeri yakınmalara neden olabilir. Özellikle polen, ev tozu, küf ve hayvan tüyü solunum şikâyetlerini tetikleyebilir.

• Öksürük
• Hırıltılı solunum
• Nefes darlığı
• Göğüste sıkışma veya baskı hissi
• Egzersiz sırasında çabuk yorulma

Solunum belirtileri tekrarlıyorsa veya gece uykudan uyandırıyorsa göğüs hastalıkları ya da alerji ve immünoloji uzmanına başvurulmalıdır. Nefes darlığının hızla artması acil değerlendirme gerektirebilir.

Gıda alerjisi belirtileri nelerdir?

Gıda alerjisi, belirli bir besinin tüketilmesinden sonra bağışıklık sisteminin tepki vermesiyle ortaya çıkar. Belirtiler bazı kişilerde dakikalar içinde, bazı kişilerde ise daha geç başlayabilir. Süt, yumurta, fındık, yer fıstığı, balık, kabuklu deniz ürünleri, buğday ve soya sık tepki oluşturabilen gıdalar arasındadır.

• Ağız, dudak veya boğazda kaşıntı
• Dudak, dil veya yüzde şişme
• Kurdeşen ve ciltte kızarıklık
• Karın ağrısı ve kramplar
• Bulantı, kusma veya ishal
• Öksürük, hırıltı ve nefes darlığı
• Baş dönmesi veya bayılma hissi

Belirli bir besini tükettikten sonra benzer belirtiler tekrarlıyorsa, o gıdayı kendi kendine uzun süre tamamen bırakmadan önce doktora danışılmalıdır. Özellikle çocuklarda büyüme ve beslenme düzeni açısından uzman değerlendirmesi önemlidir.

İlaç alerjisi belirtileri

İlaç alerjisi, bir ilacın alınmasından sonra bağışıklık sisteminin verdiği tepkidir. Ciltte döküntü, kaşıntı ve kurdeşen sık görülen belirtilerdir. Ancak bazı ilaç alerjileri ciddi ve hızlı ilerleyen reaksiyonlara neden olabilir.

• Yaygın cilt döküntüsü
• Kurdeşen ve yoğun kaşıntı
• Yüz, dudak veya boğazda şişme
• Nefes darlığı veya hırıltı
• Ateş ve genel halsizlik
• Baş dönmesi, tansiyon düşmesi veya bayılma

Bir ilaca karşı alerji şüphesi varsa ilacın adı, kullanım zamanı ve gelişen belirtiler not edilmelidir. İlacın bırakılıp bırakılmayacağı konusunda doktor veya eczacıdan tıbbi öneri alınmalıdır.

Alerji belirtileri ile soğuk algınlığı nasıl ayırt edilir?

Alerji ve soğuk algınlığı benzer belirtilere yol açabilir. Ancak bazı özellikler ayırt etmeye yardımcı olabilir. Alerjide belirtiler genellikle belirli bir alerjenle temas sonrasında tekrarlanır ve ateş çoğunlukla görülmez. Soğuk algınlığında ise boğaz ağrısı, halsizlik ve bazen ateş daha sık görülebilir.

Bu karşılaştırma yalnızca genel bilgi verir. Belirtilerin uzun sürmesi, şiddetlenmesi veya sık tekrarlaması durumunda doktor muayenesi gerekir.

Anafilaksi nedir ve belirtileri nelerdir?

Anafilaksi, özellikle bazı gıdalar, ilaçlar veya böcek sokmaları sonrasında gelişebilen, hızlı ilerleyen ve hayatı tehdit edebilen ciddi bir alerjik reaksiyondur. Aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçı varsa acil yardım çağrılmalıdır:

• Dil, boğaz veya gırtlakta hızlı şişme
• Nefes almakta veya yutmakta güçlük
• Ses kısıklığı veya boğulma hissi
• Yaygın kurdeşen ve ciltte kızarıklık
• Şiddetli baş dönmesi veya bayılma
• Soğuk, soluk ve nemli cilt
• Hızlı kalp atımı
• Tekrarlayan kusma veya şiddetli karın ağrısı

Bu belirtiler görüldüğünde kişi yalnız bırakılmamalı, vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Doktor tarafından daha önce reçete edilmiş adrenalin otoenjektörü varsa, kullanım talimatına uygun şekilde uygulanmalıdır. Belirtiler düzelmiş görünse bile acil sağlık değerlendirmesi önemlidir.

Alerji tanısı nasıl konur?

Alerji tanısı için öncelikle kişinin şikâyetleri, belirtilerin başlangıç zamanı, aile öyküsü, beslenme düzeni, kullanılan ilaçlar ve çevresel maruziyetleri değerlendirilir. Gerekli görülürse aşağıdaki testlerden yararlanılabilir:

• Deri prick testi
• Kanda spesifik IgE testi
• Yama testi
• Kontrollü gıda veya ilaç provokasyon testleri
• Solunum fonksiyon testleri

Test sonuçları tek başına değerlendirilmemelidir. Bir alerji testi pozitif çıktığında, bunun mutlaka aktif bir alerji anlamına gelip gelmediği şikâyetlerle birlikte uzman tarafından yorumlanır.

Alerji belirtilerini azaltmak için neler yapılabilir?

Alerji belirtilerinin kontrolünde en önemli adım, mümkünse tetikleyici alerjenden uzak durmaktır. Ancak alınacak önlemler alerjinin türüne göre değişir.

• Polen yoğunluğunun yüksek olduğu saatlerde dışarıda geçirilen süreyi azaltın.
• Eve gelince kıyafetlerinizi değiştirin ve yüzünüzü yıkayın.
• Ev tozu akarlarına karşı yatak ve yastık kılıflarını düzenli olarak temizleyin.
• Yaşam alanlarını düzenli havalandırın ve nem oranını kontrol edin.
• Sigara dumanı, yoğun koku ve hava kirliliği gibi tahriş edicilerden uzak durun.
• Doktor önerisi olmadan antibiyotik, kortizon veya alerji ilacı kullanmayın.
• Gıda alerjisi şüphesinde tüketilen besinleri ve ortaya çıkan belirtileri not edin.

Antihistaminikler, burun spreyleri veya diğer tedaviler bazı kişilerde yararlı olabilir; ancak uygun ilaç ve doz kişinin yaşı, genel sağlık durumu ve alerjinin türüne göre doktor tarafından belirlenmelidir.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Belirtiler birkaç gün içinde geçmiyor, sık tekrarlıyor veya günlük yaşamı etkiliyorsa aile hekimi ya da ilgili uzmanlık dalına başvurulmalıdır. Özellikle sürekli burun tıkanıklığı, tekrarlayan hırıltı, ciltte yaygın döküntü, besin tüketimi sonrasında oluşan şikâyetler ve nedeni bilinmeyen şişlikler değerlendirilmelidir.

Nefes darlığı, boğazda şişme, bayılma, yaygın kurdeşen veya hızlı kötüleşme varsa bu durum ciddi alerjik reaksiyon belirtisi olabilir ve acil tıbbi yardım gerektirir.

Sonuç

Alerji belirtileri burun, göz, cilt, solunum ve sindirim sistemi üzerinde görülebilir. Hapşırma, burun akıntısı, gözlerde kaşıntı, kurdeşen, öksürük ve gıda tüketimi sonrası gelişen sindirim şikâyetleri en sık karşılaşılan belirtiler arasındadır. Belirtilerin alerji kaynaklı olup olmadığını anlamak için şikâyetlerin ne zaman ve hangi koşullarda ortaya çıktığına dikkat etmek, gerektiğinde alerji uzmanından destek almak önemlidir. Şiddetli nefes darlığı veya boğazda şişme gibi belirtilerde ise acil yardım alınmalıdır.